Van Gogh’un Yıldızlı Gece Tablosu ve Sırları

Van Gogh’un hayal gücümüzü zorlayan eserine geçmeden önce hayatına Theo’ya Mektuplar yazımızdan göz atabilirsiniz.

Genel Bir Bakış

Tarihin belkide en önemli eserlerinden kabul edilen Yıldızlı Gece 1889’da boyanmış ve gün batımından önce Saint-Rémy-de-Provence adlı bir köyün penceresinden bakan Van Gogh tarafından resmedilmiştir. Van Gogh hayatına ufak bir pencere açtığımız Theo’ya Mektuplar yazımızda anlattığımız gibi ressam kendi kulağını kestikten bir yıl sonra bu resmi tamamlıyor. Zaten bu dönemden sonra kendi kariyerinin en önemli resimlerini yapmaya başlamış. Onun eserlerinde sıkça geçen mavi ve sarı tonlar bu resimde gözlere büyük oranda çarpıyor. Üstelik resmin yıldızlarla alakalı bir sırrı da mevcut. Benim en çok dikkatimi çeken şey ise, aynı anda günün farklı bölümlerini bu resimde birleştirmiş olması. Gün doğumu, ayın doğuşu, gün batımı, rüzgarların bulutları uçurması, kararmış günler aynı anda resmedilmiş. Şimdilerde bu resim 1941’den beri Modern Sanatlar Müzesi’nin (New York) kalıcı misafirleri arasında.

Venüs’ün Şafak Vakti Görülmesi

Kulağını kesmesinden sonra gönüllü olarak bir akıl hastahanesinde yaşamaya başlayan Gogh burada hemşireler izin vermese bile bir çok resim yaptı. Kardeşi Theo’ya yazdığı mektuplardan öğrendiğimiz üzere burada görüş açısının farklı bir nitelik kazandığını, yani güneşin doğuşunu ve batışını tüm ihtişamı ile izlediğini söylemiştir.

Bu resmin manastırdan çıktığı bir kaç günlük gezilerde mi, yoksa gerçekten kendi resim stüdyosunda yapılıp yapılmadığı bilinmiyor. Şöyle ki ilk taslağı kız kardeşine yazmış daha sonraları erkek kardeşi Vincent’e yazdığı bir mektupta yıldızlı bir gökyüzü çizdiğini söylemiştir. Yine aynı günlerde Vincent’e yazdığı diğer bir mektupta gökyüzünde büyük bir sabah yıldızını gördüğünü, gökyüzünde başka hiçbir şey olmadığını söylemiştir. Resimde gözüken o en büyük sabah yıldızı bu sabah yıldızıdır. Daha sonraları araştırıldığı üzere resmin yapıldığı net tarihi biliyoruz yani 1899. 1899’da başka bir olay daha yaşanmıştı, bilim adamları kesin olmasa da Venüs’ün şafak vakti göründüğü zamanın muhtemelen Van Gogh’un bu resmi yaptığı zamanlarda gerçekleşmiş olduğunu söylemiştir. Yani Söylenen o ki Van Gogh’un o sabah gördüğü yıldız bu doğa olayı ile gözlerinin önüne serilmişti. Elbette resmin doğuşu hikayesi ve içinde barındırdığı olaylar bununla bitmiyordu.

İlginçtir ki bu resim bizler için büyük şeyler ifade etse de o dönemler Van Gogh için büyük bir başarısızlık olarak görülmüştü. Kardeşine sürekli resimlerinin listesini yolladığında o yıl bu resim bu listede bile yoktu. Dağ, Meyve Bahçesi, Portre ve bir kaç eserden daha bahsettikten sonra bunlardan hariç diğer tüm eserlerinin hiçbir işe yaramadığını söylemiştir. Bazen önemsiz gözüken şeylerin aslında en önemli olduğunun gerçeği burada da karşımıza çıkıyor.

Bir veya iki selvi ağacı (Akdeniz de ölüm ağacı) üzerinden resmedilen ve resimde görülen kilisenin hayali olarak yapıldığını söyleyebiliriz. Çünkü penceresinden baktığında kilise yoktu. Hatta penceresi parmaklıklarla çevriliydi ama buna rağmen onları resmeden bu bakışı kusursuz bir özgürlükle reddedebilmişti. Girdap olarak çizilen ve mavi-sarı renklerin parlayan bir küre halini alana kadar kıvrılması sonucu ortaya çıkan bu resim alev benzeri bir ışığı yutmuşa benzetiliyordu. Üstelik bu ilk çizdiği yıldızlı gece değildi. Onun diğer bir eseri olan ve bir yıl önce resmedilen Rhone Nehri Üzerinde Yıldızlı Gece resmi de tıpkı bu fırça darbeleri ve Rhone Nehri’ndeki yansımaları içeriyordu.

Türbülans

Van Gogh bu resmi 1899 yılında yaptığında yıllar sonra bir çok matematikçi ve fizikçiyi şaşkına uğratacağını muhtemelen bilmiyordu. Yıldızlı Gece tablosunun belkide en önemli sırlarından biri ressamın fizik ve matematikte zor açıklanmayan bir konu olan türbülans hareketlerini bu resme aktarmış olmasıydı. Peki türbülans nedir? Maddelerin düzensiz akışkanlık rejimlerinden ibaret; farklı farklı mühendislik bilimlerini zorlayan bir konudur. Öyle ki bir çok bilim insanı tarafından Gogh’un formüller olmadan böyle bir şeyi nasıl yaptığı şaşkınlıkla karşılanmıştır.

Anlaşılan o ki Gogh bu farklı maddelerden olan rüzgarın akışkan mekaniğini doğru bir şekilde resmedebilmiş, kusursuz diyebilecek fırça darbeleri ile hem içinde saklı bir bilimi barındırmış, hemde hayal gücü ile harmanlanmış muazzam bir sanatı ortaya çıkarmıştı.

Peki dünya sanat tarihçileri ve önemli sayabileceğimiz insanlar bu tablo hakkında ne dedi?

Sanat tarihçisi Meyer Schapiro, tablonun duygu baskısı altında yaratıldığını ”dini bir ruh halinden beslenerek” oluşturulduğunu açıklıyor. Ona göre bu tablonun gizli içeriği Vahiy kitaplarında atıfta bulunmakla kalmıyor, içerisinde güneş, ay, yıldızlarla kuşatılmış bir kadının doğum sancısı etrafında şekillendiğini savunuyor. Kısacası ressamın kıyamet sonrası bir tema ortaya koyduğunu iddia ediyor. Bu görüşü genişleten diğer bir sanat tarihçisi ise Sven Loevgren. Yıldızlı Gece’nin ressamın acımasız kırılmalarının yaşandığı bir anda ortaya çıktığını, halüsinasyonlar eşliğinde yapıldığını söylüyor. Teorisini ise eski ahitte bulunan 11 yıldız ve bu resimde de bulunan 11 yıldızla birlikte Schapiro’nun dini vizyoner teorisini genişletiyor. Bana göre tüm bu teorilerden öte berrak ve düşünmeyen bir zihin tarafından o an istenildiği için yapılmış geliyor.

Resmin tam sol orta köşesinden kıvrılan selvi ağacına da bir göz atmak gerekir. Öncelikle selvi ağacının ölüm ağacı olduğunu söylemiştik. Diğer sanat tarihçileri de bunlardan bahsederek, selvinin bir cenaze merasimini çağrıştırdığını söylüyor. Kardeşi Theo’ya bir mektubunda “selvi her zaman düşüncelerimi işgal ediyor” demiştir. Anlaşılan Gogh, diğer tüm şeylerde sembolik şeyleri çağırıştırsa da selvi ağacı için biçimsel bir nitelik uygulamış.

Tüm bu sanat tarihçilerin yorumları ve Gogh’un resimleri için söylenen şeyler o kadar fazla ki bunun için ayrı bir kitap yazılmalı diye düşünmekteyim. Sayısını veremeyeceğimiz kadar teori ve ilişkilendirme hala bugün devam ediyor ve Van Gogh’un binden fazla ürettiği resimlere bakacak olursak bu olay sonsuza kadar sürecekmiş gibi geliyor.

“Umut yıldızlardadır.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: